Τεύχος 2 (4), Χειμώνας 2020

Εθνική Ασφάλεια: Υπάρχει Επαρκής Χώρος για Αποτελεσματική Στρατιωτική Εισήγηση;
Πολιτικοστρατιωτικές Διεργασίες για τη Διάθεση του Ελληνικού Εκστρατευτικού Σώματος στην Κορέα το 1950
Η Τουρκική Στρατηγική Κουλτούρα και η Επίδρασή της στην Ελληνοτουρκική Κρίση του 1976
Η Έννοια του Βάθους στο Σύγχρονο Επιχειρησιακό Περιβάλλον
Η Λήμνος στη Μεσογειακή Στρατηγική του Χίτλερ: Διδάγματα για τα Στενά και το Αιγαίο από την Επιχείρηση Αννίβας
previous arrow
next arrow
 
Εθνική Ασφάλεια: Υπάρχει Επαρκής Χώρος για Αποτελεσματική Στρατιωτική Εισήγηση;
Πολιτικοστρατιωτικές Διεργασίες για τη Διάθεση του Ελληνικού Εκστρατευτικού Σώματος στην Κορέα το 1950
Η Τουρκική Στρατηγική Κουλτούρα και η Επίδρασή της στην Ελληνοτουρκική Κρίση του 1976
Η Έννοια του Βάθους στο Σύγχρονο Επιχειρησιακό Περιβάλλον
Η Λήμνος στη Μεσογειακή Στρατηγική του Χίτλερ: Διδάγματα για τα Στενά και το Αιγαίο από την Επιχείρηση Αννίβας
previous arrow
next arrow
Shadow

Περιεχόμενα

Το Σημείωμα της Σύνταξης


Εθνική Ασφάλεια: Υπάρχει Επαρκής Χώρος για Αποτελεσματική Στρατιωτική Εισήγηση;

Κωνσταντίνος Γκίνης

Η στρατιωτική εισήγηση είναι θεμελιώδες στοιχείο της ομαλής λειτουργίας των πολιτικο-στρατιωτικών σχέσεων (ΠΣΣ), αλλά και της λήψεως αποφάσεως από την πολιτική ηγεσία, για τη χρησιμοποίηση της στρατιωτικής ισχύος. Η στρατιωτική εισήγηση διαμορφώνεται και υποβάλλεται σε καθορισμένο θεσμικό πλαίσιο, απευθύνεται προς τους νόμιμα εκλεγμένους εκπροσώπους της Πολιτείας, που έχουν την τελική αρμοδιότητα λήψεως αποφάσεως, η οποία πρέπει να είναι ειλικρινής, ακομμάτιστη και πολιτικά ενήμερη. Στην Ελλάδα η στρατιωτική εισήγηση είναι μονοπρόσωπη εκ μέρους μόνον του Α/ΓΕΕΘΑ και μυστική ενώ υποβάλλεται εντός ενός δυσλειτουργικού συστήματος διοικήσεως και ελέγχου των Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΔ). Είναι βασικά μονής κατευθύνσεως προς την Κυβέρνηση, ενώ θα έπρεπε να υπάρχει η δυνατότητα υποβολής και προς τη Βουλή, δημιουργώντας ουσιαστικά περιθώρια ελέγχου και λογοδοσίας των στρατιωτικών και στη Βουλή. Το πεδίο της εισηγήσεως θα πρέπει να διευρυνθεί με τη συμμετοχή και άλλων παραγόντων της στρατιωτικής ηγεσίας, έκαστος στο πεδίο της αρμοδιότητάς του, ώστε να ενισχυθεί η αξιοπιστία αλλά και το εύρος των επιλογών της πολιτικής ηγεσίας. Η επανεξέταση του συστήματος διοικήσεως και ελέγχου αλλά και αλλαγή κουλτούρας στο πεδίο των ΠΣΣ θα διευρύνει το πεδίο αλλά και την ποιότητα της στρατιωτικής εισηγήσεως.


Πολιτικοστρατιωτικές Διεργασίες για τη Διάθεση του Ελληνικού Εκστρατευτικού Σώματος στην Κορέα το 1950

Ιπποκράτης Δασκαλάκης

Η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στον πόλεμο της Κορέας (1950-1953) με τη διάθεση στρατιωτικών και αεροπορικών δυνάμεων. Η διαδικασία της λήψεως της σχετικής αποφάσεως (αποφάσεων) πραγματοποιήθηκε διστακτικά και ενίοτε εκτός θεσμικών πλαισίων. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν διαπροσωπικές πρωτοβουλίες και επαφές. Ταυτόχρονα η εσωτερική πολιτική κατάσταση ήταν ρευστή και επικρέμονταν η απειλή αναζωπύρωσης της κομμουνιστικής εξέγερσης ή ακόμη και εισβολής των στρατευμάτων των βορείων ομόρων χωρών. Στην ελληνική διστακτικότητα σημαντικό ρόλο είχε και το κόστος της συμμετοχής των δυνάμεων στη μακρινή Κορέα ενώ οι αμερικανικές θέσεις για την ελληνική συμμετοχή αρχικά ήταν αντικρουόμενες, γεγονός που ενέτεινε ακόμη περισσότερο τους ελληνικούς δισταγμούς. Η εξέταση και αξιολόγηση των διαδικασιών λήψεως αποφάσεων αποκαλύπτει και τη γενικότερα εικόνα των πολιτικοστρατιωτικών σχέσεων στις αρχές της δεκαετίας του 1950.


Η Τουρκική Στρατηγική Κουλτούρα και η Επίδρασή της στην Ελληνοτουρκική Κρίση του 1976

Ευστάθιος Κουτσουράκης και Θεμιστοκλής Ζανίδης

Το ερευνητικό ερώτημα του παρόντος άρθρου σχετίζεται με τη διερεύνηση της επιρροής της κεμαλικής στρατηγικής κουλτούρας στην κρίση του 1976. Η βασική θέση των συντακτών είναι πως η κρίση του 1976 δεν αποτέλεσε εξαρχής μια συνειδητή στρατηγική επιλογή καθώς η πολιτική ηγεσία της Τουρκίας είχε σοβαρούς λόγους να αποφύγει την ένταση εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, η κεμαλική στρατηγική κουλτούρα, κύρια στοιχεία της οποίας είναι η αίσθηση πως η χώρα βρίσκεται σ’ ένα απειλητικό γεωπολιτικό περιβάλλον καθώς και η καλλιέργεια του εθνικισμού, διαμόρφωσε ένα ιδιόμορφο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο το οποίο οδήγησε τον πρωθυπουργό Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ στην απόφαση να στείλει το «Σισμίκ 1» στο Αιγαίο για έρευνες. Ο Ντεμιρέλ σκεπτόμενος την επιβίωση του κυβερνητικού του σχήματος και με δεδομένες τις συνεπαγόμενες από την κεμαλική στρατηγική κουλτούρα τάσεις της τουρκικής κοινής γνώμης, προέβη σε ενέργειες ώστε να αποφύγει την κατηγορία του εθνικού μειοδότη.


Η Έννοια του Βάθους στο Σύγχρονο Επιχειρησιακό Περιβάλλον

Ιωάννης Κωστούλας

Η ανάπτυξη του επιχειρησιακού επιπέδου του πολέμου απετέλεσε μία από τις επαναστατικές καινοτομίες στα στρατιωτικά θέματα, η οποία προκάλεσε την ταυτόχρονη ανάπτυξη της αναπόσπαστης με αυτό έννοιας του βάθους. Η σημασία της έννοιας αυτής γνώρισε εκρηκτική ανάπτυξη αρχικά κατά τον μεσοπόλεμο και στη συνέχεια με την εφαρμογή των θεωριών από τους Σοβιετικούς, συνεχίζοντας να αναπτύσσεται και μετά το τέλος του πολέμου. Αποφασιστικό σημείο σ’ αυτήν την εξέλιξη ήταν η ενσωμάτωση των εννοιών του χώρου (domains) με κυριότερο τον νοητικό στον οποίο λαμβάνουν χώρα νοητικές διεργασίες, που σχετίζονται με την υλοποίηση της πρόθεσης του διοικητού και ο οποίος καθιστά το επιχειρησιακό βάθος πρακτικά αχανές. Για τη σχεδίαση και διεξαγωγή τέτοιων επιχειρήσεων υφίσταντο δύο θεμελιώδεις προϋποθέσεις. Η ολιστική προσέγγιση του βάθους στο οποίο κέντρο του θα είναι ο άνθρωπος και η παραγωγή μορφωμένων ηγετών που θα χαρακτηρίζονται από κριτική στάση στην επίλυση διάφορων επιχειρησιακών προβλημάτων.


Η Λήμνος στη Μεσογειακή Στρατηγική του Χίτλερ: Διδάγματα για τα Στενά και το Αιγαίο από την Επιχείρηση Αννίβας 

Παναγιώτης Γκαρτζονίκας

Η Λήμνος, το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο από το σύμπλεγμα των τεσσάρων νησιών που βρίσκονται στο στόμιο των Δαρδανελλίων, αντλεί τη γεωστρατηγική της αξία από τη θέση της και η ιστορία της είναι άμεσα συνδεδεμένη με αυτή των Στενών. Η Γερμανία στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο δεν επιδίωξε να καταλάβει τα Στενά διότι τη συνέφερε η ουδετερότητα της Τουρκίας. Αφότου όμως έστρεψε την προσοχή της στη Μεσόγειο, και πολύ περισσότερο στη συνέχεια όταν σχεδίαζε την εκστρατεία στα Βαλκάνια, η Λήμνος προσέλκυσε την προσοχή της, ακόμη και του ίδιου του Χίτλερ. Οι Γερμανοί σχεδίαζαν να καταλάβουν τη Λήμνο με αεραποβατική επιχείρηση, ταυτόχρονα με τη χερσαία επίθεση εναντίον της Ελλάδος. Η Επιχείρηση Αννίβας δεν πραγματοποιήθηκε τελικά, επειδή ξεπεράστηκε από τα γεγονότα της ταχείας κατάληψης της ηπειρωτικής Ελλάδος. Παρά ταύτα η σχεδίαση της συγκεκριμένης επιχείρησης, μάς παρέχει χρήσιμα διδάγματα για την αξία των Στενών, του Αιγαίου και της Λήμνου και τις αεραποβατικές επιχειρήσεις.

Τεύχος 2(4), Χειμώνας 2020

Τεύχος 2 (4), Χειμώνας 2020