Τεύχος 3 (5), Χειμώνας 2021

Οι Ελληνοτουρκικές Κρίσεις στην Εικοσαετία 1976-1996: Μια Αποτίμηση της Ελληνικής Στρατηγικής Αποτροπής
Το Αιγαίο ως Χώρος Αντι-Πρόσβασης και Άρνησης Περιοχής Δ. Αλεβίζος
Κριτική επί των Σχεδίων της Στρατιάς Μικράς Ασίας για τη Διεξαγωγή των Επιχειρήσεων προς το Εσκή Σεχήρ και την Άγκυρα και Επί της Διεύθυνσης Αυτών
Το Κέντρο Βάρους στη Σύγχρονη Στρατηγική Θεωρία και το Δίδαγμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Toward the Concept of Psychological Control: Understanding Strategy as an Exercise in Emotion Regulation
previous arrow
next arrow
 
Οι Ελληνοτουρκικές Κρίσεις στην Εικοσαετία 1976-1996: Μια Αποτίμηση της Ελληνικής Στρατηγικής Αποτροπής
Το Αιγαίο ως Χώρος Αντι-Πρόσβασης και Άρνησης Περιοχής Δ. Αλεβίζος
Κριτική επί των Σχεδίων της Στρατιάς Μικράς Ασίας για τη Διεξαγωγή των Επιχειρήσεων προς το Εσκή Σεχήρ και την Άγκυρα και Επί της Διεύθυνσης Αυτών
Το Κέντρο Βάρους στη Σύγχρονη Στρατηγική Θεωρία και το Δίδαγμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Toward the Concept of Psychological Control: Understanding Strategy as an Exercise in Emotion Regulation
previous arrow
next arrow
Shadow

Περιεχόμενα

Το Σημείωμα της Σύνταξης


Οι Ελληνοτουρκικές Κρίσεις στην Εικοσαετία 1976-1996: Μια Αποτίμηση της Ελληνικής Στρατηγικής Αποτροπής

Διονύσιος Τσιριγώτης

Αντικειμενικός σκοπός της μελέτης είναι η διερεύνηση της Στρατηγικής της Αποτροπής στη διασφάλιση της διακρατικής ισορροπίας και σταθερότητας, αναδεικνύοντας τις προϋποτιθέμενες συνθήκες για τη διαδικασία διαμόρφωσης-εφαρμογής της. Μέσα από τρεις διαδοχικές αλλά διαφορετικές ως προς το χωροχρονικό και γεωπολιτικό πλαίσιο περιπτωσιολογικές μελέτες των ελληνοτουρκικών κρίσεων της εικοσαετίας (1976-1996) καταδεικνύεται το σύνολο της διαδικασίας διαμόρφωσης-εφαρμογής της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής καταγράφοντας τα σημεία τρωτότητας και αποτελεσματικότητάς της. Οι κρίσεις του 1976 και 1987 εκτυλίσσονται στο ψυχροπολεμικό διπολικό σύστημα (1945-1991), ενώ η κρίση των Ιμίων του 1996 ακολουθεί την αλλαγή στην πλανητική κατανομή ισχύος με την εγκαθίδρυση του μεταψυχροπολεμικού μονοπολυπολικού διεθνούς συστήματος. Κοινή συνισταμένη των τριών αυτών κρίσεων είναι η οριοθέτησή τους ως αυστηρά ενδοδυτικό ζήτημα περιορίζοντας τα περιθώρια ελευθερίας δράσεως των δύο συμμάχων κρατών από το διατακτικό της βορειοατλαντικής συμμαχίας και της ηγέτιδας δύναμης (ΗΠΑ).


Το Αιγαίο ως Χώρος Αντι-Πρόσβασης και Άρνησης Περιοχής

Δημήτριος Αλεβίζος

Το Αιγαίο αντλεί την σημασία του από τη θέση του, η οποία του επιτρέπει να «ενώνει» τρεις ηπείρους (Ευρώπη, Ασία, Αφρική), να ελέγχει τα στενά των Δαρδανελλίων- Βοσπόρου και του Σουέζ και κατ’ επέκταση τους θαλάσσιους δρόμους από και προς αυτά. Την αξία του έχει αναγνωρίσει η Τουρκία, η οποία από το 1973 θέλει να το θέσει μαζί με την Ανατολική Μεσόγειο υπό τον έλεγχό της. Πρόσφατα έχει εντείνει τις σχετικές προσπάθειες, με την εφαρμογή της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας», αντιγράφοντας την αντίστοιχη κινεζική στρατηγική στη Νότια Σινική Θάλασσα. Η Ελλάδα από την πλευρά της, για την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, κρίνεται ότι πρέπει να εφαρμόσει ανάλογη κατάλληλη στρατηγική, τη στρατηγική αντι-πρόσβασης και άρνησης περιοχής, την οποία η Κίνα έχει υιοθετήσει στις θαλάσσιες περιοχές εγγύς των ακτών της, έναντι των ΗΠΑ.


Κριτική Επί των Σχεδίων της Στρατιάς Μικράς Ασίας για τη Διεξαγωγή των Επιχειρήσεων προς το Εσκή Σεχήρ και την Άγκυρα και Επί της Διεύθυνσης Αυτών

Βασίλειος Λουμιώτης

Η Στρατιά Μικράς Ασίας διεξήγαγε τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1921επιθετικές επιχειρήσεις προς το Εσκή Σεχήρ και την Άγκυρα με σκοπό τη συντριβή του τουρκικού στρατού. Παρά την υπέρτερη ισχύ που διέθετε έναντι του Δυτικού Μετώπου του τουρκικού στρατού ο σκοπός των επιχειρήσεων δεν επιτεύχθηκε. Οι αιτίες της αποτυχίας εντοπίζονται κυρίως στις προβλέψεις των σχεδίων των επιχειρήσεων και στην προβληματική διεύθυνση αυτών. Ειδικότερα κατά τη σύνταξη των σχεδίων παραβλέφθηκαν οι θεμελιώδεις αρχές του πολέμου, οι δε επιχειρήσεις διευθύνθηκαν με βάση μία διαδικασία που διαρκώς αποδεικνυόταν αναποτελεσματική. Η αποτυχία της Στρατιάς εντοπίζεται στα εξής κύρια ζητήματα: Δεν σχεδίασε τη διεξαγωγή αποφασιστικής μάχης για τη συντριβή του τουρκικού στρατού στην αμυντική τοποθεσία της Κιουτάχειας. Δεν καταδίωξε τον τουρκικό στρατό μετά την ήττα του στην Κιουτάχεια. Δεν καταδίωξε τον τουρκικό στρατό μετά την ήττα του στο Εσκή Σεχήρ. Παραχώρησε στον Κεμάλ ένα μήνα για να ανασυγκροτήσει το στρατό του και να οργανώσει την άμυνά του στον ποταμό Σαγγάριο. Εκτέλεσε τις επιχειρήσεις προς την Άγκυρα βάσει ενός ανεδαφικού σχεδίου που την απομάκρυνε από την κύρια γραμμή των συγκοινωνιών της. Συνεπεία τούτου στερήθηκε τον εφοδιασμό της σε μέσα μάχης και συντηρήσεως κατά την εκτέλεση των επιχειρήσεων, με δυσμενή αποτελέσματα στην έκβαση αυτών. Στο άρθρο παρουσιάζονται συνοπτικά τα σημαντικότερα στοιχεία των σχεδίων και ακολουθεί η κριτική τους. Επί της διεξαγωγής των επιχειρήσεων γίνεται συνοπτική αναφορά προκειμένου να καταδειχθούν οι αδυναμίες στη διεύθυνση τους.


Το Κέντρο Βάρους στη Σύγχρονη Στρατηγική Θεωρία και το Δίδαγμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Σωτήριος Δρόκαλος

Το άρθρο εξετάζει τη σχέση της έννοιας του κέντρου βάρους με τη στρατηγική του Μεγάλου Αλεξάνδρου, υποστηρίζοντας ότι η τελευταία αποτελεί ένα παράδειγμα εντοπισμού του εχθρικού κέντρου βάρους όχι αποκλειστικά στις ένοπλες δυνάμεις του, αλλά επίσης σε στοιχεία που του εξασφαλίζουν τη δυνατότητα να συντηρεί ή να αναδημιουργεί τις δυνάμεις του. Ως αντίθετες προσεγγίσεις αναφέρονται οι ιστορικά συγκρίσιμες εισβολές του Ναπολέοντα και του Χίτλερ στη Ρωσία/Σοβιετική Ένωση. Το άρθρο παρουσιάζει συνοπτικά την έννοια του κέντρου βάρους στη σύγχρονη στρατηγική θεωρία με κύρια αναφορά στον Καρλ φον Κλάουζεβιτς και εξετάζει κριτικά την πρακτική αντίληψη του Πρώσου στρατηγού σχετικά με το συγκεκριμένο σκέλος της θεωρίας του, μέσα από την ανάλυσή του για τη ναπολεόντεια εκστρατεία στη Ρωσία. Στη συνέχεια το άρθρο υποστηρίζει πως η επιτυχία της αλεξανδρινής στρατηγικής αποδεικνύει ότι στην περίπτωση που ο εχθρός διαθέτει μεγάλο στρατηγικό βάθος η αποκλειστική επικέντρωση στις ένοπλες δυνάμεις του δεν συνιστά την προτιμότερη προσέγγιση.


Toward the Concept of Psychological Control: Understanding Strategy as an Exercise in Emotion Regulation 

Samuel Zilincik and Ivo Pikner

Control is a well-established concept in strategic studies. Unlike its physical counterpart, the psychological aspect of control has received little scrutiny. The article uses emotion research to conceptualize psychological control. Psychological control stands for a strategically elicited emotional feeling of relational weakness that motivates abstinence from hostile actions. Strategists can achieve psychological control by transforming physical situations through offence, defence or their combination. The process of emotion regulation is affected by the psychological characteristics and actions of the adversary as well as by the character of warfare in any given context. In constructing this theoretical analysis, the article relies on the literature on emotion sciences, strategic theory and strategic history. The argument contributes to several ongoing discussions in strategic studies and it can inform strategic practice.


ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Andrew R. Novo, The EOKA Cause: Nationalism and the Failure of Cypriot Enosis (London, New York: I.B. TAURIS, 2020).

Σπύρος Κατσούλας

De Woyde, Περὶ τῆς Πρωτοβουλίας τῶν Ὑποτεταγμένων Ἀρχηγῶν ἐν Πολέμῳ, μτφρ. Ἰωάννου Βελισσαρίου, (Ἀθῆναι: Τύποις Ἀνέστη Κωνσταντινίδου, 1907)

Παναγιώτης Γκαρτζονίκας

Τεύχος 3 (5), Χειμώνας 2021

Τεύχος 3 (5), Χειμώνας 2021